Przelicznik foremek i kremu. Matematyka nie taka trudna!

Form do pieczenia jest wiele. Mają one odmienne kształty i rozmiary. Niektóre drobne, doskonałe do upieczenia monoporcji. Inne duże, idealne do przygotowania biszkoptu pod finezyjny tort na elegancką uroczystość. Problem pojawia się w chwili, w której trzeba dobrać odpowiednią ilość oraz gramaturę składników potrzebnych do wypieku. Jak to zrobić, by nie zmarnować produktów i jednocześnie nie zrobić zbyt małego ciasta?

Po co przeliczać powierzchnię foremek?

Mogłoby się wydawać, że przeliczanie foremek nie ma większego sensu. Niektórzy stwierdzą, że wystarczy tylko wylać resztę przygotowanego ciasta, a upiec jedynie to, które mieści się w formie. Inni uznają, że można też zrobić dwie lub trzy porcje, gdy mamy podaną gramaturę na niewielką formę. To jednak strata czasu i składników, które nie będą idealnie dostosowane.   

Przeliczanie powierzchni foremek nie jest trudne, a gdy zrobisz to kilkukrotnie odkryjesz, że dzięki temu jesteś w stanie przygotować tyle ciasta, ile faktycznie potrzebujesz. I to jest istotne ze względu na czas jego pieczenia oraz estetykę wykonania. Dlaczego? Większe ciasto będzie się piec dłużej niż to, które zostało podane w przepisie. Analogicznie w przypadku ciasta, które upieczesz w mniejszej formie – skoro będzie go mniej, to i czas pieczenia się skróci. W obu sytuacjach należy kontrolować wypiek za pomocą suchego patyczka, by był miękki, ale nie wysuszony. Dzięki temu po prostu go nie przypalisz.

Kilka wzorów, które musisz znać

Wśród najpopularniejszych form znajdują się prostokątne, kwadratowe i okrągłe. Dlatego też niezbędne staje się przypomnienie sobie wzorów, jakich uczą się dzieci w szkołach podstawowych. By obliczyć powierzchnię ciasta i wiedzieć, o ile mniejsze lub większe jest ono od tego podanego w przepisie, potrzebujesz obliczyć pole danej formy.

• Pole kwadratu obliczamy, mnożąc przez siebie dwa boki. Przykładowo pole kwadratu o boku 4 cm wynosi 16 cm2, pole kwadratu o boku 10 cm wynosi 100 cm2 itd…
• Pole prostokąta obliczamy mnożąc przez siebie dwie mniejszy i większy bok. Np. figura o wymiarach 3cm i 4 cm ma pole 12 cm2, a ta o bokach 5 cm i 6 cm ma powierzchnię 30 cm2.
• Pole koła wymaga przybliżenia liczby π, ponieważ jego powierzchnię obliczamy ze wzoru πr2, gdzie r oznacza promień koła, czyli połowę jego średnicy. Przykładowo pole koła o średnicy 20 cm obliczamy mnożąc π x 102, co daje nam 3,14 (wartość π w przybliżeniu) x 100, czyli 314 cm2.

Obliczanie pola powierzchni formy nie należy do najtrudniejszych zadań. Wzory na pola tych figur poznaje się w szkole podstawowej, więc nawet jeśli ktoś dawno już ich nie używał, to wystarczy, że sobie je po prostu przypomni.

Łatwe przeliczanie proporcji

Przeliczanie proporcji opiera się na wiedzy, ile razy dana forma jest większa lub mniejsza od tej, do której został dostosowany przepis. Przykładowo okrągła forma o średnicy 20 cm ma pole powierzchni ok. 314 cm2. Chcąc upiec ciasto na nieco większej formie, bo o średnicy 26 cm trzeba poznać i jej pole. Choć mogłoby się wydawać, że 6 cm różnicy to niewiele, to jednak ma ogromne znaczenie.

Pole powierzchni formy o średnicy 26 cm wyliczymy również ze wzoru na pole koła, mnożąc 3,14 x 132, co w przybliżeniu daje wynik 530,66. 

Następnym krokiem jest porównanie obu pól. Dzieląc pole większe formy 530,66, przez mniejszą 314 otrzymujemy wynik 1,69. Co to oznacza w praktyce? Gramatura każdego ze składników powinna być pomnożona przez 1,69, bo tyle razy jest większa druga forma. Stąd też i ciasto powinno być do niej dostosowane. Taki schemat obliczeń należy zastosować zmieniając proporcje również do innych form, np. prostokątnych.

W przypadku zmiany gramatury składników pojawia się pewien problem. O ile mąki, masła czy mleka można dać 1,5, czy właśnie 1,69 razy więcej, o tyle z jajkami robi się kłopot. Jak go rozwiązać? Wiele osób zaokrągla wyniki w górę – gdy wynik podaje, że należy dać 3,6 czy 3,8 jajka dają po prostu 4 sztuki. Inną opcją jest zmiana ich rozmiarów – gdy wynik wskazuje, że należy dać 3,8 jajek o rozmiarze M, niektórzy dają 3, ale już o rozmiarze L. Obie opcje pozwalają na przygotowanie odpowiednich ciast.

Przelicznik kremu

W przypadku kremów sytuacja może się nieco skomplikować. Wszystko zależy od tego, czy potrzebujesz go do dekoracji, czy przełożenia biszkoptu. Jeśli szykujesz masę, którą przełożysz przecięte plastry ciasta, to i w tym przypadku możesz skorzystać z podanych wyżej obliczeń. Sprawdź powierzchnię formy, w której będziesz robić wypiek i zwiększ lub zmniejsz gramaturę składników kremu tak, jak było to robione w przypadku produktów potrzebnych do ciasta.

Bardziej kłopotliwe staje się przygotowanie kremu do tynkowania tortu. Zakładając, że będzie on wypieczony w okrągłej formie trzeba znać nie tylko jego średnicę, ale i wysokość. W końcu to, ile kremu zużyjesz, zależy nie tylko od powierzchni podstawy ciasta, ale i od tego, z ilu warstw się on składa. Im wyższy tort, tym więcej kremu zużyjesz.

Do dekorowania/tynkowania tortu kremem na bazie masła połączonego z białą czekoladą, mlekiem skondensowanym czy ewentualnymi dodatkami przyjmij, że wraz ze wzrostem średnicy tortu o 2 cm zwiększasz gramaturę masła o 50 g (oraz proporcjonalnie resztę składników kremu). Jak to powinno wyglądać w praktyce?

• Bazą do tortu o średnicy 16 cm jest 200 g masła.
• Bazą do tortu o średnicy 18 cm jest 250 g masła.
• Bazą do tortu o średnicy 20 cm jest 300 g masła.

I analogicznie zwiększaj to, dostosowując do swojego tortu. Jeśli jednak Twoje ciasto jest wyższe, niż 15 cm przyjmuj miarkę dla tortów o średnicy podstawy o 4 cm większej niż ta, którą ma Twój, by wystarczyło kremu również na boki.